Kanun iki ayrı üst sınır getirir ve bunlar birlikte uygulanır. Sınırı aşan bir metin, yayıncıya metni yayımlamama gerekçesi verebilir.
İki sınır
5187 m.14/2: "Düzeltme ve cevapta, buna neden olan eser belirtilir. Düzeltme ve cevap, ilgili yazıdan uzun olamaz. Düzeltme ve cevaba neden olan eserin yirmi satırdan az yazı veya resim veya karikatür olması hâllerinde düzeltme ve cevap otuz satırı geçemez."
| Kaynağın uzunluğu | Cevap metninin üst sınırı |
|---|---|
| 20 satırdan az yazı, resim veya karikatür | 30 satır |
| 20 satır ve daha uzun yazı | İlgili yazının uzunluğu |
| Örnek: 12 satırlık bir haber | 30 satıra kadar |
| Örnek: 45 satırlık bir haber | 45 satıra kadar |
| Örnek: bir karikatür | 30 satıra kadar |
İkinci kural mantıklıdır: çok kısa bir haber ya da bir karikatür için "ilgili yazıdan uzun olamaz" kuralı uygulansaydı, cevap hakkı fiilen kullanılamaz hâle gelirdi. Kanun bu yüzden kısa eserler için otuz satırlık bir taban tanımıştır.
Metinde zorunlu unsur
m.14/2'nin ilk cümlesi bir zorunluluk getirir: "Düzeltme ve cevapta, buna neden olan eser belirtilir." Yani cevap metni, hangi yayına karşı yazıldığını göstermelidir — tarih, başlık ve internet haber sitelerinde URL.
Metnin taşıması gereken diğer nitelikler
m.14/1 uyarınca düzeltme ve cevap yazısı:
- Suç unsuru içermemelidir.
- Üçüncü kişilerin hukuken korunan menfaatlerine aykırı olmamalıdır.
- İki aylık süre içinde gönderilmiş olmalıdır.
Yayıncı metni kısaltabilir mi
Hayır. m.14/1 kesindir: sorumlu müdür metni "hiçbir düzeltme ve ekleme yapmaksızın" yayımlar. Metin sınırı aşıyorsa yayıncının yolu kısaltmak değil, yayımlamamak ve uyuşmazlığı hâkime bırakmaktır.
Aynı şekilde yayıncı, cevabın altına kendi karşı görüşünü ekleyemez; bu da bir "ekleme" olur.
Radyo ve televizyonda ölçü farklı
6112 sayılı Kanunda satır ölçüsü yoktur; ölçü zamandır. Ayrıca 2954 sayılı Kanunun 27/b maddesi TRT için açık bir sınır koyar: "Cevap ve düzeltme metni, cevap ve düzeltmeye esas olan yayın süresinin ilgili bölümünün süresini aşamaz."
| Rejim | Ölçü | Sınır |
|---|---|---|
| 5187 (yazılı basın, internet haber sitesi) | Satır | İlgili yazıdan uzun olamaz; kaynak 20 satırdan azsa 30 satır |
| 2954 (TRT) | Süre | Cevaba esas yayın bölümünün süresini aşamaz |
| 6112 (özel radyo-TV) | — | Kanunda uzunluk sınırı yazılı değildir; cevap, yayının yapıldığı saat ve programda yayımlanır |
Satır nasıl sayılır
Kanun satırın nasıl ölçüleceğini tanımlamaz. Yazılı basında satır, yayının kendi dizgi ölçüsüne göre değerlendirilir. İnternet haber sitelerinde ise sabit bir satır kavramı bulunmadığından, ölçünün nasıl uygulanacağı somut olayda tartışılır; bu belirsizlik nedeniyle metni kısa tutmak pratik olarak daha güvenlidir.
Aynı puntolarla ve aynı şekilde
Uzunluk kadar biçim de kanunla belirlenmiştir. m.14/1 uyarınca metin, "ilgili yayının yer aldığı sayfa ve sütunlarda, aynı puntolarla ve aynı şekilde" yayımlanır. Cevabı küçük puntoyla veya farklı bir sayfada yayımlamak, m.14/5 anlamında "aykırı yayım" sayılır ve onbeş günlük başvuru hakkı doğurur.
Yayımlanma yerini yer yazısında, ret hâlini ret yazısında ele aldık.