Apartmanda asansör bakımı ve periyodik kontrol birbirinden farklı yükümlülüklerdir: bakım, bina sorumlusunun bakım sözleşmesi imzaladığı asansör monte eden firma ya da onun yetkili servisi tarafından düzenli olarak yapılır; periyodik kontrol ise belediyenin protokol imzaladığı A tipi muayene kuruluşu tarafından yapılan bağımsız bir muayenedir. Her ikisini yaptırmak, sonuçlarını takip etmek ve eksiklikleri gidermek bina sorumlusunun işidir; 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.35 da asansörlerin bakım ve kontrollerinin yaptırılmasını yöneticinin görevleri arasında sayar.

Bu rehberde asansörle ilgili yürürlükteki mevzuatı, bina sorumlusunun kim olduğunu, bakım sözleşmesinde nelere bakmanız gerektiğini, periyodik kontrolün nasıl işlediğini, yeşil, mavi, sarı ve kırmızı etiketlerin ne anlama geldiğini, mühürleme ve mühür bozma sürecini ve bir yöneticinin asansör işlerini nasıl düzenli tutabileceğini anlatıyoruz. Apartman yönetiminin genel çerçevesi için apartman yönetimi nasıl yapılır rehberine bakabilirsiniz.

Asansör bakımı ve periyodik kontrolde hangi mevzuat geçerli?

Apartmanda kullanılan asansörler için bugün iki temel düzenleme uygulanır. Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği asansörün tescilini, bakımını, garantisini, yetkili servis şartlarını ve bina sorumlusunun bakımla ilgili yükümlülüklerini düzenler. Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği ise periyodik kontrolün kim tarafından, hangi esaslarla yapılacağını, sonuçların nasıl değerlendirileceğini, etiket renklerini ve mühürleme sürecini düzenler. Bunlara ek olarak 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu yöneticinin görevlerini sayarken asansörlerin güvenli işletilmesi için bakım ve kontrollerin ilgili teknik düzenlemelere uygun yaptırılmasını ve bu işlerin ücretlerinin ödenmesini açıkça yazar.

Bina sorumlusu kimdir?

Her iki yönetmelik de bina sorumlusunu aynı şekilde tanımlar: asansörün güvenli kullanımı için düzenli olarak bakımını, periyodik kontrolünü ve onarımını yaptırmaktan sorumlu olan; binada kat maliklerinin kendi aralarından seçeceği ya da dışarıdan yetki vereceği kişi veya kat maliki ya da malikleri. Kamu binalarında ve ticari yapılarda ise sorumlu yetkili bu rolü üstlenir.

Kat Mülkiyeti Kanunu tarafında ise asansör işleri yöneticinin görevleri arasında sayılır. Aynı maddeye göre kanunun yönetici atanmasını zorunlu tuttuğu bir binada yönetici atanmamışsa, bu işlerin yaptırılmasından kat malikleri birlikte sorumludur. Periyodik Kontrol Yönetmeliği m.20 de bina sorumlusu atanmamış ya da atanamamış binalarda kontrol raporunun bütün kat maliklerine veya bağlı bulunulan muhtarlığa iletileceğini söyler.

Kat irtifakı kurulmuş, henüz kat mülkiyetine geçilmemiş binalarda da durum benzerdir: 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu m.17, yapı fiilen tamamlanmış ve bağımsız bölümlerin kanunda belirtilen oranı fiilen kullanılmaya başlanmışsa yönetimde kat mülkiyeti hükümlerinin uygulanacağını söyler. Asansör Yönetmeliği ayrıca, yeni kullanıma açılan bir binada yasal olarak bina sorumlusu atanana kadar bakım sözleşmesinin asansör yaptırıcısı ile yapılacağını belirtir.

Bina sorumlusunun asansörle ilgili yükümlülükleri

Aşağıdaki liste iki yönetmelikte bina sorumlusuna yüklenen başlıca görevleri bir araya getirir. Maddeleri yönetim dosyanıza bir kontrol listesi olarak koyabilirsiniz.

  • Asansör monte eden firma ya da yetkili servisiyle bakım sözleşmesi imzalamak, bakımı yaptırmak ve bakım ücretini ödemek (Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği m.14).
  • Engellilerin erişilebilirliği için asansörün sürekli ve güvenli şekilde çalışmasını sağlamak (aynı yönetmelik m.14, Periyodik Kontrol Yönetmeliği m.34).
  • Asansörle ilgili tehlikeli bir durumu bakım sözleşmesi olan servise bildirmek ve servis müdahale edene kadar gerekli güvenlik tedbirini almak (m.14).
  • Asansörün periyodik kontrolünü yönetmelikte belirtilen sıklıkta yaptırmak (Periyodik Kontrol Yönetmeliği m.8 ve m.34).
  • Kabine iliştirilen asansör kimlik etiketinin asansörün ömrü boyunca korunmasını ve gerektiğinde yenilenmesini sağlamak (Bakım Yönetmeliği m.5).
  • Servisin her bakımda doldurduğu bakım föylerini makine ya da makara dairesinde veya yönetim bürosunda kalıcı olarak saklamak (m.10).
  • Biten asansör kayıt defterini asansörün kullanım ömrü boyunca saklamak (m.8).
  • Bakım sözleşmesi yapılan servis dışındaki üçüncü kişilerin asansöre müdahalesine izin vermemek (m.10).
  • Acil durumda kurtarma eğitimi alacak kişileri belirlemek ve bu kişiler değiştiğinde yeni kişilere eğitim verilmesini sağlamak (m.10).
  • Asansörde bir kaza olursa periyodik kontrolün tekrarlanmasını sağlamak (Periyodik Kontrol Yönetmeliği m.9).
  • Kırmızı etiketli, yani güvensiz bulunan asansörün kullanılmasına izin vermemek ve eksiklikleri yönetmelikte belirtilen süre içinde gidermek (m.11).
  • Eski tarihli mevcut asansörlerde güvenlik seviyesinin artırılmasını sağlamak (Bakım Yönetmeliği m.16).

Bina sorumlusunun bu yükümlülükleri yerine getirip getirmediği Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından denetlenir ve yönetmeliklere aykırılık hâlinde idari yaptırım öngörülmüştür. Yaptırımın türü ve tutarı bu yazının konusu değildir; somut bir durumda il müdürlüğünden ya da bir hukukçudan bilgi alın.

Asansör bakım sözleşmesi: imzalamadan önce neye bakmalısınız?

Asansör bakım sözleşmesi: imzalamadan önce neye bakmalısınız? Servisin geçerli bir TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi olup olmadığı. Belgesi..., Sözleşme birden fazla asansörü...

Bakımı yalnızca asansör monte eden firma ya da onun yetkili servisi yapabilir. Yetkili servis, monte eden firmanın kendi kurduğu servis istasyonu ya da sorumluluğu kendisinde kalmak üzere sözleşmeyle yetki verdiği kişidir. Sözleşmeyi imzalamadan önce şu noktaları kontrol edin:

  • Servisin geçerli bir TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi olup olmadığı. Belgesi askıya alınan ya da iptal edilen servis bakım hizmeti sunamaz; Periyodik Kontrol Yönetmeliği m.9'a göre böyle bir servisle sözleşmesi olan asansörün periyodik kontrolü de yapılmaz.
  • Sözleşme birden fazla asansörü kapsıyorsa her asansörün kimlik numarasının ve açık adresinin sözleşmede yazılı olması (Bakım Yönetmeliği m.8).
  • Bakım ve onarımda görevlendirilecek teknik personelin tanımlayıcı bilgilerinin sözleşmede yer alması ve personel değiştiğinde bunun da sözleşmeye işlenmesi (m.10).
  • Asansöre herhangi bir cihaz ya da şifreleme gibi yöntemlerle engelleme veya kısıtlama yapılıp yapılmadığına dair bilginin sözleşmede bulunması (m.8).
  • Servisin, bakımını üstlendiği asansör için bir durum tespit raporu hazırlayıp size iletmesi; bu rapor, asansörü monte eden firmanın kendi asansörü için hazırlanmaz (m.10).
  • Her bakımda yapılan işlemlerin bakım föyüne yazılması ve bir nüshasının size teslim edilmesi (m.10).
  • Asansör insan can ve mal güvenliği bakımından risk taşıyorsa servisin sizi yazılı olarak bilgilendirmesi (m.10).

Bakımın kapsamına neler girer, neler girmez?

Yönetmeliğe göre bakım; yağlama ve temizlemeyi, kontrolleri, kurtarma çalışmalarını, ayarlama işlemlerini ve kullanıma ya da yıpranmaya bağlı bileşen onarımı veya değişimini kapsar. Buna karşılık asansörün yerinin değiştirilmesi, tahrik ünitesi, askı sistemi, kabin, durak kapısı ya da güvenlik aksamlarının değişimi, kumanda sisteminde yapılan değişiklikler, itfaiyenin yaptığı kurtarma çalışmaları, kuyunun dış bölümlerinin ve kabinin iç kısmının temizlenmesi bakım kapsamında değildir (m.9). Bu ayrımı bilmek, servisten gelen ek iş tekliflerini değerlendirirken ve işletme projesini hazırlarken işinize yarar.

Garanti süresi içindeki asansörler

Yeni bir binada garanti süresi devam eden asansörün bakımı, bina sorumlusu başka bir servisle sözleşme yapacağını beyan etmedikçe asansörü piyasaya arz eden firma ya da yetkili servisi tarafından verilir. Garanti süresi içinde başka bir servisle bakım sözleşmesi imzalamak ise asansörü monte eden firmanın garantiyle ilgili yükümlülüklerini ortadan kaldırır (m.11). Yönetimi yeni devraldıysanız garanti belgesini ve süresini mutlaka dosyanıza ekleyin.

Asansör periyodik kontrolü nasıl işler?

Asansör periyodik kontrolü nasıl işler? Kontrol tarihi, muayene kuruluşu tarafından kısa mesaj ya da e-posta ile bina..., Kontrol, asansörün bakımını üstlenen servisin teknik...

Periyodik kontrolü yapacak kuruluşu bina sorumlusu serbestçe seçmez. Belediye, ya da belediye sınırları dışında il özel idaresi, Bakanlıkça yetkilendirilmiş A tipi muayene kuruluşlarından biriyle protokol imzalar ve kendi sınırlarındaki asansörlerin periyodik kontrolü bu kuruluş tarafından yapılır (Periyodik Kontrol Yönetmeliği m.9). Süreç genel olarak şöyle işler:

  • Kontrol tarihi, muayene kuruluşu tarafından kısa mesaj ya da e-posta ile bina sorumlusuna ve bakım servisine önceden bildirilir (m.16).
  • Kontrol, asansörün bakımını üstlenen servisin teknik personelinin nezaretinde yapılır; bu kişinin hazır bulunmasını servis sağlar (m.9).
  • Muayene mühendisi kontrol listesine göre muayeneyi yapar, rapor elektronik ortamda oluşturulur ve sorumlu teknik yönetici tarafından imzalanır (m.20).
  • Asansöre sonucu gösteren renkli bilgi etiketi iliştirilir ve rapor bina sorumlusuna, bakım servisine ve ilgili idareye iletilir (m.9, m.16, m.20).
  • Bir sonraki kontrolün tarihi, içinde bulunulan yılda yapılan kontrolün tarihi esas alınarak belirlenir; bina sorumlusu isterse bu tarih erkene alınabilir (m.8).

Kontrol ücreti bina sorumlusundan tahsil edilir (m.23); ücretin hesaplanmasında esas alınan fiyat ise Bakanlığın belirlediği aralıkta ilgili idarenin karar organı tarafından belirlenir (m.10). Ücretin kat malikleri arasında nasıl paylaşılacağı ortak gider konusudur; bunun için apartman aidatı nasıl belirlenir rehberine bakabilirsiniz.

Asansör etiket renkleri ne anlama gelir?

Periyodik kontrol sonucu dört grupta değerlendirilir ve her grup için asansöre farklı renkte bir bilgi etiketi iliştirilir (m.11 ve m.22). Etiket, kabin içinde kullanıcıların rahatça görebileceği bir yere yapıştırılır. Bunun dışında, asansör ilk kez kontrole girdiğinde muayene kuruluşu tarafından gri zeminli bir asansör kimlik etiketi de iliştirilir; bu etiket sonucu değil, asansörün kimliğini gösterir.

Etiket rengiSonuçBina sorumlusunun yapması gereken
YeşilKusursuzBakımı düzenli sürdürmek ve bir sonraki periyodik kontrolü takip etmek.
MaviHafif kusurluBelirlenen uygunsuzlukları bir sonraki periyodik kontrole kadar gidermek. Yönetmelikte belirtilen süre içinde başvurulursa ilk takip kontrolü ücretsiz yapılır.
SarıKusurluUygunsuzlukları yönetmelikte belirtilen süre içinde gidermek. Takip kontrolünde giderilmediği görülürse asansör kullanıma kapatılır ve ilgili idarece mühürlenir.
KırmızıGüvensizAsansörün kullanılmasına izin vermemek ve uygunsuzlukları yönetmelikte belirtilen süre içinde gidermek. Takip kontrolünde giderilmemişse asansör mühürlenerek hizmetten men edilir.

Kırmızı etiket için yönetmelik iki önemli kural daha koyar. Güvensiz asansörün süresi içinde güvenli hâle getirilmeden kullandırılmasından doğabilecek can ve mal kaybından bina sorumlusu sorumludur (m.11). Ayrıca kırmızı etiketli asansöre, kusurlu, hafif kusurlu ya da kusursuz hâle getirilinceye kadar bakım hizmeti sunulamaz ve servis bu süre boyunca bakım ücreti talep edemez (Bakım Yönetmeliği m.10). Kırmızı etiketten sonra kusurlu duruma geçen ama yönetmelikte belirtilen süre içinde hafif kusurlu ya da kusursuz hâle getirilemeyen asansör de mühürlenir (Periyodik Kontrol Yönetmeliği m.11).

Kırmızı ve sarı etiketli asansörlerde ilk takip kontrolü için bina sorumlusundan ayrıca ücret istenemez; sonraki takip kontrollerinin ücretli olup olmayacağı ilgili idare ile muayene kuruluşu arasındaki protokolle belirlenir (m.9 ve m.24). Eksiklikler süre dolmadan giderilirse takip kontrolü için erken başvuru yapılabilir.

Mühürleme ve mühür bozma süreci

Takip kontrolünde eksikliklerin giderilmediği anlaşılırsa ilgili idare, asansörün ana besleme sisteminden elektriğini keserek mühürler ve bir tutanak düzenler; tutanağın bir nüshası bina sorumlusuna verilir. Mühürlenen asansörü onarmak için izlenecek yol yönetmelikte bellidir (m.11):

  • Bina sorumlusu düzeltme işlemini başlatmak için ilgili idareye, işlem sonrasındaki takip kontrolü için de muayene kuruluşuna başvurur.
  • İlgili idare, bu süreçte asansörün kullandırılmayacağına dair bina sorumlusundan yazılı taahhüt alır ve bir mühür bozma tutanağı düzenler.
  • Mühür bozma tutanağında bir düzeltme süresi belirtilir; bu süre yönetmelikte belirtilen üst sınırı aşamaz.
  • Düzeltme işinin bu süre içinde tamamlanmasına ilişkin yükümlülükler, bina sorumlusu ile servis arasında yapılacak sözleşmeyle belirlenir.
  • Düzeltme tamamlanıp uygunsuzlukların giderildiği bildirildiğinde asansöre yeniden periyodik kontrol yapılır. Süre içinde düzeltme yapılmazsa yeniden mühürleme yetkisi ilgili idarededir.

Mühür bozma tutanağından sonra servisle yapacağınız sözleşmeyi yazılı yapın, yapılacak işleri ve tamamlanma tarihini açıkça yazdırın. Asansörün kapalı kaldığı dönemde engelli, yaşlı ya da hasta sakinlerin ihtiyaçlarını düşünerek bir duyuru yapmak ve mümkünse yardım düzeni kurmak iyi bir yönetim pratiğidir.

Yönetici için asansör kontrol listesi

Yönetici için asansör kontrol listesi: Bakım sözleşmesinin aslı ve servisin geçerli TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi., Asansör kimlik numarası, tescil belgesi ve garanti belgesi...

Asansör işlerini hafızaya bırakmamak için aşağıdaki listeyi yönetim dosyanızda tutun ve her periyodik kontrol öncesinde gözden geçirin. Bu kayıtları dağınık klasörler yerine tek bir yerde toplamak için apartman ve site yönetimleri için hazırladığımız yazılım gibi bir araç ya da düzenli bir yönetim dosyası kullanabilirsiniz; önemli olan kayıtların eksiksiz ve bulunabilir olmasıdır.

  • Bakım sözleşmesinin aslı ve servisin geçerli TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi.
  • Asansör kimlik numarası, tescil belgesi ve garanti belgesi.
  • Son periyodik kontrol raporu, etiket rengi ve varsa giderilmesi gereken uygunsuzlukların listesi.
  • Servisin hazırladığı durum tespit raporu ve bakım föyleri.
  • Asansör kayıt defteri ve biten eski defterler.
  • Kurtarma eğitimi tutanağı ve eğitim alan kişilerin güncel listesi.
  • Kurtarma talimatının, kurtarma yapacak kişilerin kolayca görebileceği yerde asılı olup olmadığı.
  • Uygunsuzluklar için alınan teklifler, kat malikleri kurulu kararları ve ödeme belgeleri.
  • Mühürleme ya da mühür bozma tutanakları ve servisle yapılan düzeltme sözleşmesi.

Örnek senaryo: periyodik kontrolden sarı etiket çıktığında

Bir sabah muayene kuruluşundan kısa mesaj gelir: asansörün periyodik kontrol tarihi bildirilmiştir. Yönetici önce bakım servisini arar ve kontrol günü teknik personelin binada olacağını teyit eder, ardından sakinlere kontrol sırasında asansörün bir süre kullanılamayacağını duyurur. Kontrol günü servis personeli muayene mühendisine eşlik eder ve kontrol sonunda kabine sarı etiket iliştirilir.

Rapor geldiğinde yönetici uygunsuzlukları tek tek listeler ve servisten yazılı teklif ister. Gider olağan bütçede yoksa durumu kat maliklerine yazılı olarak açıklar, gerekirse kat malikleri kurulunu toplantıya çağırır ve kararı karar defterine yazdırır. Onarım tamamlandığında servisten iş tutanağı alır, takip kontrolü için muayene kuruluşuna başvurur ve rapor, teklif, karar ve ödeme belgelerini asansör dosyasına ekler. Bir sonraki hesap verme döneminde bu belgeler, kat maliklerine yapılan harcamanın gerekçesini açıkça gösterir.

Asansör bakımı ve periyodik kontrolde sık yapılan hatalar

  • Bakımı yetkili servis olmayan, belgesi bulunmayan kişilere yaptırmak ya da servis dışındaki kişilerin asansöre müdahalesine göz yummak.
  • Bakım sözleşmesini yazılı yapmamak ya da sözleşmede asansör kimlik numarası, adres ve personel bilgilerini eksik bırakmak.
  • Kırmızı etiketli asansörü "kısa süreliğine" kullanıma açık bırakmak.
  • Sarı ya da mavi etiketteki uygunsuzlukları raporda kalmış bir not gibi görmek ve takip etmemek.
  • Bakım föylerini ve periyodik kontrol raporlarını saklamamak; yönetim devredildiğinde bu belgelerin kaybolması.
  • Kimin bina sorumlusu olduğunu kat malikleri kurulu kararında netleştirmemek.
  • Asansör giderlerini işletme projesine yansıtmamak ve her onarımda kat maliklerinden ayrı para toplamak zorunda kalmak.
  • Kurtarma eğitimi alan kişi taşındığında ya da görevden ayrıldığında yeni kişiye eğitim verilmesini sağlamamak.

Sık Sorulan Sorular

Asansör periyodik kontrolü ne sıklıkla yapılır?

Periyodik Kontrol Yönetmeliği, binada sürekli kullanılan asansörün periyodik kontrolünün yönetmelikte belirtilen asgari sıklıkta, ilgili idarenin protokol imzaladığı A tipi muayene kuruluşuna yaptırılmasını öngörür. Bir sonraki kontrol tarihi bir önceki kontrol tarihi esas alınarak belirlenir ve bina sorumlusu isterse erkene alınabilir.

Asansör bakımını kim yaptırmak zorunda?

Bakım sözleşmesini imzalamak, bakımı yaptırmak ve bakım ücretini ödemek bina sorumlusunun yükümlülüğüdür. Kat Mülkiyeti Kanunu da bu işleri yöneticinin görevleri arasında sayar; kanunun yönetici atanmasını zorunlu tuttuğu bir binada yönetici atanmamışsa kat malikleri bu işlerden birlikte sorumludur.

Asansörde kırmızı etiket ne demek?

Kırmızı etiket, periyodik kontrolde asansörün güvensiz bulunduğunu gösterir. Bina sorumlusu asansörün kullanılmasına izin vermemek ve eksiklikleri yönetmelikte belirtilen süre içinde gidermekle yükümlüdür; takip kontrolünde giderilmediği anlaşılırsa asansör ilgili idare tarafından mühürlenir.

Mavi etiketli asansör kullanılabilir mi?

Yönetmelik kullanım yasağını kırmızı etiketli asansör ve takip kontrolünde uygunsuzlukları giderilmemiş sarı etiketli asansör için öngörür. Mavi etiket hafif kusur anlamına gelir ve uygunsuzlukların bir sonraki periyodik kontrole kadar giderilmesi gerekir. Yine de raporu servisle birlikte inceleyip eksiklikleri ertelemeden gidermeniz en doğrusudur.

Asansör periyodik kontrol ücretini kim öder?

Kontrol ücreti muayene kuruluşu tarafından bina sorumlusundan tahsil edilir. Bu ücretin kat malikleri arasında nasıl paylaşılacağı yönetim planınıza ve ortak gider kurallarına bağlıdır; ayrıntıları apartman aidatı rehberimizde anlatıyoruz.

Asansör bakım firmasını değiştirebilir miyim?

Yönetmelik bakımın, bina sorumlusunun sözleşme imzaladığı monte eden firma ya da yetkili servis tarafından yapılmasını öngörür; garanti süresi içinde başka bir servisle sözleşme yapmak monte eden firmanın garanti yükümlülüklerini ortadan kaldırır. Mevcut sözleşmeyi hangi koşullarla sona erdirebileceğiniz sözleşmenizin hükümlerine bağlıdır; bu konuda bir hukukçuya danışın ve yeni servisle sözleşmeyi eskisi bitmeden hazırlayın ki asansör bakımsız kalmasın.

Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.

İlgili içerikler: Apartman yönetimi nasıl yapılır? · Apartman yöneticisi nasıl seçilir? · İşletme projesi · Apartman aidatı · Kat malikleri kurulu