5953 sayılı Kanun'un Ek 4. maddesi görevli mahkemeyi açıkça belirler: bu Kanuna ve ek ile tadillerine dayanan her türlü hak iddiasından doğan hukuk uyuşmazlıkları, İş Mahkemeleri Kanunu hükümlerine göre iş mahkemeleri tarafından görülür.
Kapsam Geniş
"Her türlü hak iddiası" ifadesi kapsamı geniş tutar. Bu Kanundan doğan başlıca uyuşmazlık türleri:
| Uyuşmazlık | Dayanak |
|---|---|
| Ödenmeyen ücret | m.14 |
| Ödenmeyen fazla mesai | Ek m.1 |
| Kullandırılmayan yıllık izin ve ücreti | m.21, m.29 |
| Kıdem tazminatı | m.6 |
| İhbar tazminatı | m.5, m.6 |
| Yıllık ikramiye | m.14 |
| Ölüm tazminatı | m.18 |
| Askerlik ve gebelik ücreti | m.16 |
| Tutukluluk ve yayın tatili ücreti | m.17 |
| İşe iade | m.6 son fıkra (4857 m.20–21 kıyasen) |
Mahkemenin Kuruluşuna Özgü Hüküm
Ek 4. madde bir ayrıntı daha içerir: iş mahkemesine iştirak edecek asıl ve yedek üyeler, o yerde en fazla üyesi bulunan basın çalışanı ve çalıştıranların sendikalarından — yoksa teşekküllerinden — İş Mahkemeleri Kanunu'ndaki usulle seçilir.
Bu hüküm, uyuşmazlığın basın mesleğini bilen kişilerce değerlendirilmesini amaçlayan tarihsel bir düzenlemedir.
İdarî Para Cezaları Ayrı Yoldan Gider
| Konu | Kim karar verir | Kime ödenir |
|---|---|---|
| Gazetecinin alacağı | İş mahkemesi | Gazeteciye |
| İdarî para cezası | Bakanlık bölge müdürü | Devlete |
İkisi birbirinin alternatifi değildir; aynı olayda birlikte doğabilir. Örneğin ödenmeyen fazla mesaide hem Ek 3. maddedeki beş kat idarî para cezası hem gazetecinin alacak davası gündeme gelir.
Teftiş ve Murakabe
24. maddeye göre bu Kanunun düzen altında yürümesi için takip, murakabe ve teftiş Çalışma Bakanlığı tarafından yürütülür.
Dava Açmadan Önce
Sonuç
5953 sayılı Kanuna dayanan her türlü hak iddiasından doğan hukuk uyuşmazlıkları iş mahkemelerinde görülür. Mahkemeye iştirak edecek üyeler basın çalışanı ve çalıştıranların sendikalarından seçilir. Kanundaki idarî para cezaları ise Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bölge müdürünce verilir ve ayrı bir yoldan işler.