"Disk Doldu" Hatası: Linux'ta Disk Alanı Yönetimi

"No space left on device" — bir sunucu yöneticisinin görmek isteyeceği son hatalardan biridir. Disk dolduğunda site çöker, veritabanı yazamaz, loglar tutulamaz ve çoğu servis durur. Bu rehberde disk doldu hatasını nasıl teşhis edip çözeceğinizi adım adım anlatıyoruz.

İlgili içerikler: Linux loglarını okuma · Linux sunucu komutları · Sunucu izlemenin temelleri

Disk Doluluğunu Tespit Etme

İlk adım, hangi disk bölümünün dolduğunu görmektir. df -h komutu tüm bölümlerin doluluk oranını gösterir:

# Tüm disk bölümlerinin doluluğu
df -h

# %100 veya kritik düzeyde olan bölümü arayın (Use% sütunu)

Dolu bölümü belirledikten sonra, o bölüm içinde neyin yer kapladığını bulmanız gerekir.

Büyük Dosya ve Dizinleri Bulma

du komutu, dizinlerin kapladığı alanı gösterir. Sorunlu bölümün kökünden başlayarak en büyük dizinleri sırayla daraltırsınız:

# Bir dizindeki klasör boyutlarını büyükten küçüğe sırala
du -h --max-depth=1 / | sort -hr | head -20

# Belirli boyutun üzerindeki dosyaları bul (örn. 100 MB)
find / -type f -size +100M -exec ls -lh {} \;

Disk Alanını Neyle Boşaltabilirsiniz?

Disk dolduran en yaygın suçlular bellidir. Sırayla kontrol edin:

• Eski loglar: /var/log/ altındaki şişmiş log dosyaları. journalctl --vacuum-size=200M journal'ı küçültür.
• Paket önbelleği: apt clean / dnf clean all indirilmiş paket önbelleğini temizler.
• Eski paketler: apt autoremove artık gerekmeyen bağımlılıkları kaldırır.
• Geçici dosyalar: /tmp ve uygulama önbellek dizinleri.
• Eski yedekler: Sunucuda biriken, başka yere taşınması gereken yedek dosyaları.

Gizli Sorun: inode Dolması

Bazen df -h diskte yer olduğunu gösterir ama yine de "disk doldu" hatası alırsınız. Bunun nedeni genellikle inode tükenmesidir. Her dosya bir inode kullanır; çok sayıda küçük dosya (örneğin önbellek dosyaları), disk dolmadan inode'ları bitirebilir. df -i komutu inode kullanımını gösterir.

Tekrarı Önleme

Disk doldu hatasını bir kez çözmek yeterli değil — tekrarını önlemek gerekir. Disk doluluk izleme ve uyarı kurun: disk %85'e ulaştığında haberdar olun, %100'e ulaşıp servis çökene kadar değil. Log rotasyonunun düzgün çalıştığından da emin olun.

Sıkça Sorulan Sorular

Disk dolu ama dosya silince yer açılmıyor?

Bir dosya silinse bile, onu hâlâ açık tutan bir süreç varsa alan boşalmaz. lsof | grep deleted ile bu süreçleri bulun; ilgili servisi yeniden başlatmak alanı serbest bırakır.

Hangi disk kullanımı kritiktir?

%85 doluluk bir uyarı eşiğidir; %90 üzeri ciddi risktir. Diskin tamamen dolmasını beklemeyin — bazı servisler %100'den önce bile düzgün çalışmayı bırakır.

Diski büyütmek mi temizlemek mi?

Önce gereksiz dosyaları temizleyin. Disk düzenli ve hızlı doluyorsa, bu bir kapasite sorunudur; disk alanını kalıcı olarak büyütmek gerekir.