Bir Linux sunucusunu yönetmenin temeli komut satırına hakim olmaktır. Grafik arayüz olmadan, birkaç düzine komutla tüm sistemi yönetebilirsiniz. Bu rehberde Linux sunucu yönetiminde en sık kullanılan komutları işlevlerine göre gruplayarak pratik bir referans sunuyoruz.
İlgili içerikler: SSH ile sunucuya bağlanma · Linux sunucu yönetimi temelleri · KEYDAL VPS
Dizinde Gezinme ve Dosya İşlemleri
Sunucuya bağlandığınızda ilk yapacağınız şey dosya sisteminde gezinmektir. Bu komutlar dosya ve dizinleri listeleme, oluşturma, kopyalama ve silme işlemlerini kapsar.
| Komut | İşlevi |
|---|---|
pwd | Bulunduğunuz dizinin tam yolunu gösterir |
ls -lah | Dosyaları boyut ve izinlerle, gizliler dahil listeler |
cd /yol | Belirtilen dizine geçer |
cp kaynak hedef | Dosya/dizin kopyalar |
mv kaynak hedef | Taşır veya yeniden adlandırır |
rm -i dosya | Onay sorarak siler |
mkdir -p a/b/c | İç içe dizin oluşturur |
Dosya İçeriğini Görüntüleme ve Arama
Yapılandırma dosyalarını okumak, logları incelemek ve metin aramak günlük yönetimin önemli bir parçasıdır.
cat dosya— kısa dosyaların tüm içeriğini basar.less dosya— uzun dosyaları sayfa sayfa, kaydırarak gösterir.tail -f /var/log/...— log dosyasını canlı izler.grep "metin" dosya— dosya içinde metin arar.find /yol -name "*.log"— kalıba uyan dosyaları bulur.
Sistem ve Kaynak İzleme
Sunucunun sağlığını anlamak için CPU, bellek ve disk kullanımını izlemeniz gerekir. Bu komutlar sorun tespitinin başlangıç noktasıdır.
| Komut | İşlevi |
|---|---|
top / htop | Canlı CPU, bellek ve süreç izleme |
df -h | Disk bölümlerinin doluluk oranı |
du -sh * | Geçerli dizindeki klasör boyutları |
free -h | RAM ve swap kullanımı |
uptime | Çalışma süresi ve yük ortalaması |
Süreç (Process) Yönetimi
Çalışan programları görmek, takılan bir süreci sonlandırmak veya bir servisin durumunu kontrol etmek için bu komutları kullanırsınız: ps aux tüm süreçleri listeler, kill PID bir süreci sonlandırır, systemctl status servis ise bir servisin durumunu gösterir. Servis yönetimini ayrı bir rehberde derinlemesine ele alacağız.
Ağ ve Bağlantı Komutları
ip a— ağ arayüzlerini ve IP adreslerini gösterir.ping alanadi— bir hedefe erişilebilirliği test eder.curl -I https://site— bir URL'nin HTTP yanıt başlıklarını getirir.ss -tulpn— dinlenen portları ve servisleri listeler.
man komut (manuel sayfa) veya komut --help kullanın. Hangi komutun nerede olduğunu which komut ile bulabilirsiniz.Yetki ve Paket Komutları
Sistem düzeyindeki işlemler yönetici yetkisi gerektirir; komutun başına sudo eklersiniz. Yazılım kurmak için dağıtımınızın paket yöneticisini kullanırsınız: Debian/Ubuntu'da apt, RHEL/Rocky'de dnf. Dosya izinlerini ve paket yönetimini serinin ilerleyen yazılarında ayrıntılı inceleyeceğiz.
Sıkça Sorulan Sorular
Tüm bu komutları ezberlemem gerekiyor mu?
Hayır. Günlük kullanımda 15-20 komut yeterlidir; gerisini ihtiyaç oldukça man sayfalarından öğrenirsiniz. Pratikle kalıcı hale gelir.
Komut geçmişine nasıl bakarım?
history komutu önceki komutları listeler. Yukarı ok tuşuyla son komutlar arasında gezinebilir, Ctrl+R ile geçmişte arama yapabilirsiniz.
Root erişimli KEYDAL VPS ile tüm bu komutları kendi sunucunuzda uygulayın. KEYDAL VPS planlarını inceleyin