Sunucu ve Web Sitesi Yedekleme: rsync ile Otomatik Yedek

Bir sunucuda en kötü senaryo veri kaybıdır — donanım arızası, hatalı bir komut, fidye yazılımı veya basit bir insan hatası. Bu felaketlere karşı tek gerçek koruma düzenli ve test edilmiş yedeklemedir. Bu rehberde sunucu ve web sitesi yedeklemenin temellerini ve rsync ile pratik bir yedekleme kurmayı anlatıyoruz.

İlgili içerikler: Cron job rehberi · SSH ile sunucuya bağlanma · Linux sunucu komutları

Yedekleme Neden Kritik?

Sunucular arıza yapar, diskler ölür, komutlar yanlış çalıştırılır. Bu bir olasılık değil, zamanla bir kesinliktir. Yedeği olmayan bir veri, kaybedildiğinde geri getirilemez. Yedekleme; bir maliyet kalemi değil, işinizin sigortasıdır.

3-2-1 Yedekleme Kuralı

Yedekleme dünyasının altın standardı 3-2-1 kuralıdır:

• 3 kopya: Verinin en az üç kopyası bulunsun (biri orijinal, ikisi yedek).
• 2 farklı ortam: Yedekler en az iki farklı ortamda olsun (örneğin yerel disk ve uzak sunucu).
• 1 kopya farklı lokasyonda: En az bir yedek, fiziksel olarak başka bir yerde olsun — yangın, hırsızlık veya bölgesel kesintiye karşı.

Aynı sunucuda tutulan bir yedek, sunucu komple çökerse işe yaramaz. Bu yüzden yedeğin başka bir yerde olması şarttır.

rsync ile Dosya Yedekleme

rsync, dosya ve dizinleri verimli biçimde kopyalayan güçlü bir araçtır. En önemli özelliği artımlı çalışmasıdır: yalnızca değişen dosyaları aktarır, bu da yedeklemeyi hızlı ve düşük maliyetli kılar.

# Yerelde bir dizini başka bir yere yedekle
rsync -av /var/www/site /yedek/

# SSH üzerinden uzak sunucuya yedekle
rsync -avz -e ssh /var/www/site kullanici@yedek-sunucu:/yedekler/

# Kaynakta silinen dosyaları hedeften de sil (--delete)
rsync -avz --delete /var/www/site kullanici@yedek-sunucu:/yedekler/

-a (archive) izinleri ve zaman damgalarını korur, -v ayrıntılı çıktı verir, -z aktarımı sıkıştırır. --delete seçeneği hedefi kaynakla birebir eşler — dikkatli kullanın.

Cron ile Otomatik Yedekleme

Elle alınan yedek, unutulan yedektir. Yedeklemeyi cron ile otomatikleştirmek, sürdürülebilir bir yedekleme düzeninin anahtarıdır:

# Her gece 02:30'da uzak sunucuya yedekle (crontab -e içine)
30 2 * * * rsync -avz --delete /var/www kullanici@yedek-sunucu:/yedekler/ >> /var/log/yedek.log 2>&1

Veritabanını Ayrı Yedekleyin

Dosya yedeği tek başına yeterli değildir — dinamik sitelerde asıl veri veritabanındadır. Veritabanını mysqldump veya pg_dump gibi araçlarla ayrıca dışa aktarmanız gerekir. Veritabanı yedekleme stratejilerini ayrı bir rehberde derinlemesine ele aldık.

Sıkça Sorulan Sorular

Ne sıklıkla yedek almalıyım?

Verinin ne kadar sık değiştiğine bağlıdır. Günlük güncellenen bir site için günlük yedek mantıklıdır; kritik ve sık değişen veriler için daha sık aralıklar gerekebilir. Soru şudur: ne kadarlık veri kaybını göze alabilirsiniz?

rsync mi yoksa anlık görüntü (snapshot) mu?

İkisi birbirini tamamlar. Sağlayıcının sunucu anlık görüntüsü hızlı tam kurtarma sağlar; rsync ise dosya düzeyinde, esnek ve uzak bir yedek sunar. İdeal kurulum her ikisini birden kullanır.

Yedekleri şifrelemeli miyim?

Yedek hassas veri içeriyorsa ve farklı bir lokasyonda saklanıyorsa, evet. Şifreleme, yedeğin yanlış ellere geçmesi durumunda verinizi korur.