Araçlar

Haber Yayımı Öncesi Kırmızı Bayrak Kontrolü

Cinsel saldırı, cinayet ve intihar haberleri ile kimlik açıklama yasağı bakımından bir haberi yayımlamadan önce 5187 m.20 ve m.21 riskini tarar. İşaretlenmeyen her madde bir kırmızı bayraktır.

Dayanak: 5187 sayılı Basın Kanunu m.20, m.21

Her maddeyi haberin yayımlanacak son hâli üzerinden işaretleyin. İşaretlenmeyen madde, yayımdan önce giderilmesi gereken bir risktir.

Haber Yayımı Öncesi Kırmızı Bayrak Kontrolü nasıl kullanılır?

  1. Haberin son hâlini alın

    Kontrolü taslak üzerinde değil, başlık, spot, görsel ve altyazılarıyla birlikte yayımlanacak son metin üzerinde yapın.

  2. Maddeleri tek tek işaretleyin

    Yalnızca gerçekten sağlanan maddeyi işaretleyin; emin olmadığınız maddeyi boş bırakmak doğru davranıştır.

  3. Kırmızı bayrakları düzeltin

    İşaretlenmeyen maddeler eksik olarak listelenir. Her biri m.20 veya m.21 bakımından yayım öncesi giderilmesi gereken bir risktir.

  4. Kararı kayda geçirin

    Kimlik gizleme ve dil tercihlerine ilişkin editoryal kararı, gerekçesiyle birlikte yazılı olarak saklayın.

m.20 ve m.21 hangi durumu yasaklıyor?

MaddeYasaklananKapsam
m.20Cinsel saldırı, cinayet ve intihar olayları hakkında haber vermenin sınırlarını aşan ve okuyucuyu bu fiillere özendirebilecek nitelikte yazı veya resim yayımlamakSüreli yayınlar ve internet haber siteleri
m.21Evlenmeleri yasaklanmış kimseler arasındaki cinsel ilişkiye dair haberlerde bu kişilerin kimliğini açıklamakSüreli yayınlar
m.21Kanunda sayılan cinsel suçlara ilişkin haberlerde mağdurun kimliğini açıklamakSüreli yayınlar
m.21Çocuk suç faili veya mağdurunun kimliğini açıklamakSüreli yayınlar
m.21Kimliği açıkça yazmasa da tanınmalarına yol açacak şekilde yayın yapmakSüreli yayınlar
Anayasa m.38Suçluluğu kesinleşmemiş kişiyi suçlu ilan etmekTüm yayınlar

Sık Sorulanlar

m.20 her cinayet haberini yasaklıyor mu?
Hayır. m.20, cinsel saldırı, cinayet ve intihar olayları hakkında haber vermenin sınırlarını aşan ve okuyucuyu bu tür fiillere özendirebilecek nitelikte yazı veya resim yayımlanmasını yasaklar. Olayın haber değeri içinde kalan, özendirici nitelik taşımayan aktarım yasağın dışındadır.
Adı yazmazsam m.21'i ihlal etmiş olmam, değil mi?
Yeterli değildir. m.21 kimliği açıklamanın yanı sıra tanınmalarına yol açacak şekilde yayın yapmayı da yasaklar. Fotoğraf, ses, video, okul, mahalle, iş yeri ve akrabalık bağı gibi dolaylı bilgiler de kimliği ele verebilir.
Kimlerin kimliği m.21 kapsamında korunuyor?
m.21 üç grubu sayar: evlenmeleri yasaklanmış kimseler arasındaki cinsel ilişkiyle ilgili haberlerde bu kişiler, kanunda sayılan cinsel suçlara ilişkin haberlerde mağdurlar ve çocuk suç failleri ile mağdurları.
Şüpheliyi nasıl anmalıyım?
Suçlu olduğu kesinleşmedikçe kimse suçlu ilan edilemez. Kesinleşmiş bir mahkûmiyet yoksa "şüpheli" veya "sanık" ifadesi kullanılır; kesinlik bildiren nitelemelerden ve suçu kabul edilmiş gibi kuran cümlelerden kaçınılır.
Sosyal medyada zaten yayılmış bir görseli kullanabilir miyim?
Başka mecrada yayılmış olması m.21'in uygulanmasını engellemez. Kimliği açıklayan ya da tanınmaya yol açan bir görselin süreli yayında kullanılması yasağın kapsamındadır; bulanıklaştırmanın yeterliliği ve orijinale ulaştıran bağlantılar ayrıca kontrol edilmelidir.
Yayımladıktan sonra fark edersem ne yapmalıyım?
İçeriği ivedilikle düzeltmenin yanında, ilgili kişinin düzeltme ve cevap hakkını kullanma ihtimalini de değerlendirin. Süreler için cevap ve düzeltme süresi aracına, sorumluluk sırası için sorumluluk zinciri aracına bakın.

Bu araçlar mevzuatın resmî metinlerine dayanan hesap yardımcılarıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Somut bir fesih, tazminat hesabı ya da başvuruda bağlayıcı olan, yetkili kurumun kararı ve mevzuatın güncel metnidir. Ayrıntılı anlatım: konuyu anlatan rehber.