MikroTik CHR (Cloud Hosted Router), RouterOS'un sanal makine olarak çalışmak üzere hazırlanmış sürümüdür. MikroTik belgelerine göre CHR, 64 bit x86 donanım üzerinde sanal makine olarak çalışır, varsayılan olarak RouterOS'un tüm özelliklerini içerir ancak kendine özgü bir lisans modeli kullanır.
Yani fiziksel bir MikroTik cihaz almak yerine RouterOS'u bir hipervizör (sanallaştırma katmanı) üzerinde ya da sanal sunucuda çalıştırabilirsiniz. Bu yazıda CHR'nin sistem gereksinimlerini, desteklenen hipervizörleri, lisans türlerini ve kurulum mantığını belgelere dayanarak anlatıyoruz. RouterOS'un kendisini ve yönetim araçlarını MikroTik nedir yazımızda ele aldık.
CHR nasıl çalışır?
CHR bir "program" olarak değil, hazır bir disk imajı olarak dağıtılır. Bu imajı sanal makinenize disk olarak bağlar ve makineyi başlatırsınız; açılan sistem doğrudan RouterOS'tur. Belgede dört imaj biçimi sayılır:
| İmaj biçimi | Uzantı | Tipik kullanım |
|---|---|---|
| RAW | .img | Ham disk imajı, örneğin QEMU/KVM |
| VMware | .vmdk | VMware ürünleri |
| Hyper-V | .vhdx | Microsoft Hyper-V |
| VirtualBox | .vdi | Oracle VirtualBox |
Belgede bu dosyaların yalnızca disk olduğu, kendi başına çalıştırılabilir programlar olmadığı özellikle belirtilir.
Sistem gereksinimleri
| Kalem | Belgedeki değer |
|---|---|
| RouterOS sürümü | v6.34 veya daha yeni |
| İşlemci | Donanım sanallaştırma destekli 64 bit CPU |
| RAM (en az) | 256 MB; örnek başına en az 1024 MiB önerilir |
| Disk (en az) | 128 MB |
| RouterOS v6 disk sınırı | Sanal disk en fazla 16 GB |
| RouterOS v7 | RAM ve disk sınırları Linux çekirdeğinden (5.6.3) gelir, donanıma bağlıdır |
Belgede en düşük RAM için bir formül de verilir: v6 için 128 MB, v7 için 256 MB taban değerine "8 x CPU sayısı x (arayüz sayısı - 1)" MB eklenir. Örneğin 2 vCPU ve 3 arayüzlü bir v7 kurulumunda bu hesap 256 + 8 x 2 x 2 = 288 MB eder. Bu en düşük sınırdır; belgenin önerisi örnek başına en az 1024 MiB'dir.
Desteklenen hipervizörler
| Hipervizör | Belgedeki sürüm / not |
|---|---|
| VirtualBox | Linux ve macOS üzerinde sürüm 6 |
| VMware | macOS'ta Fusion 7 ve 8, ESXi 6.5 ve üzeri |
| QEMU | Linux ve macOS üzerinde 2.4.0.1 |
| Hyper-V | Windows Server 2008 R2, 2012 ve Windows 10; yalnızca Generation 1 VM |
| XenServer | 7.1 |
Belgeye göre paravirtualized (yarı sanallaştırmalı) hipervizörler desteklenmez; bhyve'nin CHR çalıştıramadığı ayrıca belirtilir. Sanal ağ kartı tarafında desteklenen seçenekler hipervizöre göre değişir:
| Hipervizör | Ağ kartı | Disk denetleyicisi |
|---|---|---|
| ESXi | vmxnet3, E1000 | IDE, VMware paravirtual SCSI, LSI Logic SAS, LSI Logic Parallel |
| Hyper-V | Network Adapter, Legacy Network Adapter | IDE, SCSI (yalnızca ikincil diskler) |
| QEMU/KVM | Virtio, E1000, vmxnet3 (isteğe bağlı) | IDE, SATA, Virtio |
| VirtualBox | E1000, rtl8193 | IDE, SATA, SCSI, SAS |
CHR lisans türleri
CHR'nin lisansı fiziksel RouterBOARD veya x86 lisanslarından farklıdır. Belgedeki seviyeler, arayüz başına yükleme (upload) hız sınırıyla tanımlanır:
| Seviye | Arayüz başına hız sınırı | Not |
|---|---|---|
| Free | 1 Mbps | Süresiz çalışır, diğer özellikler kısıtsız |
| P1 (perpetual-1) | 1 Gbps | Ömür boyu lisans; P10 veya P-Unlimited'e yükseltilebilir |
| P10 (perpetual-10) | 10 Gbps | Ömür boyu lisans; P-Unlimited'e yükseltilebilir |
| P-Unlimited | Zorunlu sınır yok | En üst seviye, ömür boyu lisans |
- Perpetual (kalıcı) lisanslar aynı hesap altındaki başka bir CHR'ye aktarılabilir; farklı bir hesaba taşınamaz.
- Üst seviyeye geçildiğinde önceki lisans hesapta yeniden kullanılabilir hale gelir.
- CHR lisansı bir x86 lisansından yükseltilerek elde edilemez.
- CHR lisansını süresinde yenileyemezse mevcut hız seviyesini korur ama yazılım güncellemesi ve paket değişikliği alamaz.
60 günlük deneme
Belgeye göre tüm ücretli seviyeler için 60 günlük deneme (trial) vardır ve bir mikrotik.com hesabı gerekir. Deneme, yönlendirici üzerinden lisans yenileme komutuyla, hesap bilgileriniz girilerek istenir:
/system license renewÇalışan bir deneme için lisans satın aldıktan sonra da bu komutu elle çalıştırmanız gerekir; aksi halde sistem lisansı tanımaz. Kopyalanan (klonlanan) CHR örnekleri orijinalin deneme geçmişini taşır, yani kopyalamak denemeyi uzatmaz. Bulut platformlarında klonlanmış ücretsiz örnekler aynı sistem kimliğini paylaşabilir; belge bu durumda deneme istemeden önce şu komutu önerir:
/system license generate-new-idKurulum yöntemleri (genel bakış)
Belgede verilen genel adımlar şunlardır:
- MikroTik indirme sayfasının Cloud Hosted Router bölümünden hipervizörünüze uygun imajı indirin.
- Yeni bir misafir (guest) sanal makine oluşturun.
- İndirdiğiniz imajı sanal disk olarak bağlayın.
- Sanal makineyi başlatın.
adminkullanıcısıyla, parolasız giriş yapın ve parolayı hemen belirleyin.
Belgede VMware, VirtualBox, Hyper-V, AWS, Hetzner Cloud, Linode, Google Compute Engine, Proxmox ve Vultr için ayrı kurulum rehberleri bulunduğu belirtilir. Bulut ve VPS ortamlarında süreç, sağlayıcının özel imaj yükleme veya diske imaj yazma imkanı sunmasına bağlıdır; bunu kendi sağlayıcınızın belgelerinden kontrol edin.
VPS veya VDS üzerinde CHR ne için kullanılır?
CHR, RouterOS'un tüm özelliklerini taşıdığı için fiziksel bir router'ın yaptığı işlerin bir kısmını sanal ortamda yapabilir. Genel kullanım fikirleri şunlardır (her senaryonun ayrıntısı ilgili RouterOS belgesine bakılarak kurulmalıdır):
- VPN yoğunlaştırıcı (VPN concentrator): Şubelerin veya uzaktaki kullanıcıların tünellerini tek bir merkezde toplamak. Kavram için VPN nedir, protokol farkları için VPN protokolleri karşılaştırması.
- Sanal ağlarda yönlendirme: Sanallaştırma sunucusu içindeki VM'ler arasında routing, NAT ve güvenlik duvarı kuralları uygulamak. Bkz. NAT nedir ve güvenlik duvarı nedir.
- Test ve eğitim laboratuvarı: Fiziksel cihaza dokunmadan RouterOS yapılandırmalarını denemek. Free seviyenin süresiz çalışması bu iş için uygundur; hız sınırı 1 Mbps olduğu için üretim trafiği taşımaz.
Sanal sunucu kavramlarına yabancıysanız VDS nedir ve VPS ve VDS farkı yazılarımız işinize yarar. VPN üzerinden paket boyutu sorunları yaşarsanız MTU ve MSS nedir yazısına bakın.
Sanal ortama özgü dikkat noktaları
- Bazı hipervizörlerde VM'nin VLAN kullanabilmesi için VLAN veya promiscuous mode ayarı gerekir; belgeye göre ESXi'de port grubunda promiscuous mode, Hyper-V'de VLAN ayarları düzenlenmelidir.
- Yazılım arayüzleri oluşturduktan sonra paketler düşüyorsa hipervizörün MAC spoofing ve VLAN etiketi güvenlik ayarlarını kontrol edin.
- ESXi 9000 bayta kadar MTU destekler; host MTU değişmeden önce eklenmiş arayüzler eski sınırı korur ve yeniden eklenmelidir.
- Linux bridge üzerinde IGMP snooping IPv6 sorunlarına yol açıyorsa bridge üzerinde kapatılması önerilir.
- VMware tarafında VMware tools, KVM tarafında QEMU guest agent desteği vardır.
Sık Sorulan Sorular
MikroTik CHR ücretsiz mi?
Free seviye süresiz çalışır ve özellikleri kısıtlamaz; ancak arayüz başına yükleme hızı 1 Mbps ile sınırlıdır. Daha yüksek hızlar için P1, P10 veya P-Unlimited lisansı gerekir. Ücretli seviyeleri 60 gün deneyebilirsiniz.
CHR için ne kadar RAM gerekir?
Belgedeki en düşük değer 256 MB'dir, ancak örnek başına en az 1024 MiB önerilir. Kesin alt sınır CPU ve arayüz sayısına göre formülle hesaplanır.
CHR hangi hipervizörlerde çalışır?
Belgede VirtualBox, VMware (Fusion ve ESXi), QEMU/KVM, Hyper-V (Generation 1) ve XenServer sayılır. Paravirtualized hipervizörler ve bhyve desteklenmez.
CHR kopyalanınca deneme süresi sıfırlanır mı?
Hayır. Belgeye göre kopyalanan örnekler orijinalin deneme geçmişini taşır; yeni deneme için temiz kurulum gerekir.
Fiziksel MikroTik lisansı CHR'de kullanılır mı?
Hayır, CHR kendi lisans seviyelerini kullanır ve bir x86 lisansından yükseltilemez. Belgeye göre ön ödemeli (prepaid) anahtarlar ise CHR örneklerini yükseltmek için kullanılabilir.
Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.
İlgili içerikler: MikroTik nedir · Güvenlik duvarı nedir · pfSense ve OPNsense nedir · VPN nedir · WireGuard kurulumu · VPS güvenlik sertleştirme · VDS nedir