Bir blog yazısının veya haber metninin başında gördüğünüz “5 dakikada okunur” gibi ifadeler rastgele atılmış sayılar değildir. Bu tahmin, metindeki kelime sayısının ortalama bir okuma hızına bölünmesiyle elde edilen basit ama işe yarayan bir hesaplamadır. Bu yazıda bu hesaplamanın nasıl yapıldığını, iyi bir metin istatistik aracının okuma süresinin dışında neler sunması gerektiğini ve bu tür tahminlerin nerede yanılabileceğini ele alıyoruz.
Okuma süresi tahmini nasıl hesaplanır?
Yöntem oldukça basittir: metindeki toplam kelime sayısı, ortalama bir okuma hızına (dakikada kelime, İngilizce kısaltmasıyla WPM) bölünür. Örneğin dakikada 200 kelime okuyan bir kişi için 800 kelimelik bir yazı kabaca 4 dakika sürer. Küsuratlı sonuçlar genellikle bir sonraki tam dakikaya yukarı yuvarlanır; yani 3,2 dakikalık bir hesap “4 dk” olarak gösterilir.
Burada kullanılan ortalama okuma hızı, kaynağa ve dile göre değişebilen bir varsayımdır; herkes için geçerli tek bir “doğru” sayı yoktur. KEYDAL'ın Metin İstatistikleri aracı, okuma süresini yaklaşık 200 kelime/dakika ortalamasına dayanarak hesaplar ve bunu kesin bir süre değil, kaba bir kılavuz olarak sunar.
| Kelime sayısı | ~200 kelime/dk ile tahmini okuma süresi |
|---|---|
| 200 kelime | 1 dk |
| 500 kelime | 3 dk |
| 800 kelime | 4 dk |
| 1.200 kelime | 6 dk |
| 2.000 kelime | 10 dk |
Bu tablo aynı formülün farklı uzunluklardaki metinlere nasıl uygulandığını gösterir: kelime sayısı arttıkça tahmini süre doğrusal olarak artar. Uygulamada araçlar bu bölme işleminin sonucunu genellikle bir sonraki tam dakikaya yukarı yuvarlar, böylece “0 dakika” gibi anlamsız bir sonuç yerine en azından “1 dk” gösterilir.
Konuşma süresi: aynı yöntemin bir başka kullanımı
Aynı mantık, bir metin sesli okunduğunda ya da bir sunumda kullanıldığında ne kadar süreceğini tahmin etmek için de işler — ancak burada ortalama hız daha düşüktür, çünkü konuşarak okumak yazılı metni sessizce takip etmekten daha yavaştır. Genel bir konuşma hızı varsayımı olarak dakikada 130 kelime kullanılır. Bu tahmin; video senaryosu hazırlayanlar, podcast metni yazanlar veya bir sunumun sahnede ne kadar süreceğini kabaca kestirmek isteyenler için kullanışlıdır.
İyi bir metin istatistik aracında neler olmalı?
Okuma süresi tek başına yeterli bir gösterge değildir; metnin yapısını anlamak için birkaç farklı ölçümün bir arada sunulması gerekir. Kapsamlı bir metin istatistik aracı en azından şu değerleri hesaplamalıdır:
- Kelime sayısı — metindeki toplam kelime adedi
- Karakter sayısı — boşluklu ve boşluksuz olmak üzere iki ayrı değer
- Cümle sayısı — nokta, ünlem ve soru işaretlerine göre ayrıştırılan cümle adedi
- Paragraf sayısı — boş satırlarla ayrılan paragraf adedi
- Ortalama kelime uzunluğu — metindeki kelimelerin karakter cinsinden ortalama uzunluğu
- Ortalama cümle uzunluğu — cümle başına düşen ortalama kelime sayısı
Bu son iki değer bir puanlama sistemi değildir; sadece metnin yapısı hakkında basit birer gösterge sunar. Yine de çok yüksek bir ortalama cümle uzunluğu, cümlelerin takip edilmesi zor, karmaşık bir yapıya sahip olabileceğine işaret edebilir ve metni bir kez daha gözden geçirmeyi hak eder.
Bu hesaplamalar neden blog yazarları ve editörler için önemli?
Okuma süresi tahmini, okuyucuya bir yazıya başlamadan önce ne kadar zaman ayırması gerektiği konusunda bir beklenti oluşturur. Bir yazının başında “12 dakikada okunur” yazması, okuyucunun içeriği o an okuyup okumayacağına ya da daha sonraya bırakıp bırakmayacağına karar vermesine yardımcı olur; bu da özellikle uzun rehber içeriklerde ve haber sitelerinde yaygın bir uygulamadır.
Editoryal açıdan da kelime sayısı ve cümle uzunluğu gibi ölçümler, bir metnin hedeflenen formata uyup uymadığını kontrol etmek için kullanılır — örneğin bir blog yazısının belirlenen bir uzunluk aralığında kalması, bir basın bülteninin kısa tutulması ya da bir içeriğin arama motorları için yeterince kapsamlı olup olmadığının değerlendirilmesi gibi. Bu tür kontrol adımlarında kelime sayısı, içerik uzunluğunu hızlıca gözden geçirmek için pratik bir araçtır.
SEO tarafında sık karşılaşılan bir yanılgı, arama motorlarının belirli bir kelime sayısını “ödüllendirdiğidir”. Böyle sabit bir eşik yoktur; bir konuyu gerçekten kapsamlı ve eksiksiz biçimde ele almak çoğu zaman doğal olarak daha uzun bir metin ortaya çıkarır, ama uzunluk bir hedef değil, kapsamlı içeriğin bir yan ürünüdür. Kelime sayacı burada bir hedefe ulaşmak için değil, yazının ne kadar uzadığını fark etmek ve gerektiğinde budamak için kullanılır.
Bültenler ve e-posta kampanyaları için de benzer bir mantık geçerlidir: bir e-postanın ne kadar süreceğini bilmek, göndericiye içeriği kısa ve öz tutması ya da uzun bir yazıyı bölmesi gerekip gerekmediği konusunda hızlı bir geri bildirim verir.
Basit kelime sayımına dayalı tahminlerin sınırları
Kelime sayısına dayalı okuma süresi tahminleri, gerçek okuma davranışının basitleştirilmiş bir modelidir. Bir okuyucu bir metni dikkatlice, satır satır okuyabileceği gibi başlıklara ve kalın yazılan ifadelere göz gezdirerek hızlıca da tarayabilir; bu iki davranış aynı kelime sayısı için çok farklı sürelere karşılık gelir.
İçeriğin türü de hesaplamayı etkiler. Teknik terimlerle dolu ya da okuyucuya tanıdık gelmeyen bir metin, sıradan bir metinden çok daha yavaş okunur. Ayrıca kod blokları, tablolar ve görseller gibi öğeler kelime sayısına dahil edilse de sıradan bir cümle gibi “okunmaz” — bir kod bloğu genellikle incelenir, kopyalanır ya da atlanır, satır satır okunmaz. Bu nedenle bu tür içerik barındıran teknik yazılarda okuma süresi tahmini gerçek süreden sapabilir.
Kendi metninizin kelime sayısını, karakter sayısını ve tahmini okuma süresini görmek için aşağıdaki araca metninizi yapıştırabilirsiniz; sonuçlar yazdıkça anlık olarak güncellenir.
Metninizi yapıştırın; kelime, karakter, cümle ve paragraf sayısını, tahmini okuma ve konuşma süresini anında görün.