5651 Loglama Nedir? Toplu Kullanım Sağlayıcı ve Hotspot Rehberi

Hangi metinlere dayanıyor?

2017 tarihli yönetmelik, 14. maddesiyle 1/11/2007 tarihli ve 26687 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan önceki yönetmeliği yürürlükten kaldırmıştır. 3 Kasım 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr'deki metinde bu yönetmelik için bir değişiklik kaydı görünmemektedir. Kanunda ise 2026 yılında 7578 sayılı Kanunla bazı değişiklikler yapılmıştır; bunlar tanımlara oyun platformlarıyla ilgili bentler eklemek ile Ek Madde 4 ve yeni Ek Madde 5'e ilişkindir, aşağıda aktardığımız 7. maddeye ilişkin bir değişiklik notu metinde yer almaz.

Toplu kullanım sağlayıcı kimdir?

Kanunun 2. maddesinin (i) bendine göre toplu kullanım sağlayıcı, "kişilere belli bir yerde ve belli bir süre internet ortamı kullanım olanağı sağlayan" kişidir. Yönetmeliğin 3. maddesinin (g) bendi aynı tanımı gerçek ve tüzel kişiler için tekrarlar.

Yönetmelik ayrıca bir alt grup tanımlar. 3. maddenin (l) bendine göre ticari amaçla internet toplu kullanım sağlayıcı, internet salonu ve benzeri umuma açık yerlerde belirli bir ücret karşılığı internet toplu kullanım sağlayıcılığı hizmeti veren veya bununla beraber bilgisayarlarda bilgi ve beceri artırıcı veya zeka geliştirici oyunların oynatılmasına imkan sağlayan gerçek ve tüzel kişilerdir. Bu ayrım önemlidir, çünkü iki grubun yükümlülükleri farklı maddelerde düzenlenir.

Kanunun 7. maddesinin 2. fıkrası, ticari amaçla olup olmadığına bakılmaksızın bütün internet toplu kullanım sağlayıcıların, konusu suç oluşturan içeriklere erişimin engellenmesi ve kullanıma ilişkin erişim kayıtlarının tutulması konularında yönetmelikle belirlenen tedbirleri almakla yükümlü olduğunu söyler.

Erişim kaydı (log) nedir?

Yönetmeliğin 3. maddesinin (e) bendi erişim kayıtlarını şöyle tanımlar: kendi iç ağlarında dağıtılan IP adres bilgileri, kullanıma başlama ve bitiş zamanı, bu IP adreslerini kullanan bilgisayarların tekil ağ cihaz numarası (MAC adresi), hedef IP adresi ve bir veya birden fazla IP adresinin portlar aracılığıyla kullanıcılara paylaştırılması yöntemiyle sunulan erişimde kullanıcıya tahsis edilen gerçek IP ve port bilgileri.

Tablonun ikinci sütunu metnin kendisi değil, bu kavramların ağ tarafındaki genel karşılığıdır. İç IP dağıtımını DHCP nedir, gerçek IP ve port paylaşımını NAT nedir, özel ve genel IP farkını özel ve genel IP adresleri yazılarımızda anlattık.

Yönetmeliğe göre yükümlülükler

Tüm internet toplu kullanım sağlayıcıları (Madde 4)

Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrası şunları sayar:

• (a) Konusu suç oluşturan içeriklere erişimi önleyici tedbirleri almak amacıyla içerik filtreleme sistemini kullanmak.
• (b) Erişim kayıtlarını elektronik ortamda kendi sistemlerine kaydetmek ve iki yıl süreyle saklamak.
• (c) Kamuya açık alanlarda internet erişimi sağlayan toplu kullanım sağlayıcılar için kısa mesaj servisi (SMS) ve benzeri yöntemlerle kullanıcıları tanımlayacak sistemleri kurmak.

Aynı maddenin 2. fıkrasına göre içerik filtreleme sisteminin yanı sıra ilave tedbir olarak güvenli internet hizmeti de alınabilir.

Ticari amaçla toplu kullanım sağlayıcıları (Madde 5)

Yönetmeliğin 5. maddesi ticari amaçla hizmet verenlere daha fazla yükümlülük getirir:

• (a) Mülki idare amirinden izin belgesi almak.
• (b) Ailenin ve çocukların korunması ile suç içeriklere erişimi önleme amacıyla içerik filtreleme sistemini ve güvenli internet hizmetini kullanmak.
• (c) Filtreleme sistemini aktif ve güncel tutmak, devre dışı kalmasını önlemek.
• (ç) Erişim sağlayıcılardan sabit IP almak, sabit IP kullanmak ve sabit IP değişikliklerini on beş gün içinde mülki idare amirliğine bildirmek.
• (d) Erişim kayıtlarını elektronik ortamda kendi sistemlerine kaydetmek ve iki yıl süreyle saklamak.
• (e) (d) bendine göre kaydedilen bilgileri ve bu bilgilerin doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini teyit eden değeri kendi sistemlerine günlük olarak kaydetmek ve iki yıl saklamak.
• (f) İşyerinin kapatılmasını veya devrini on beş gün içinde yetkili mülki idare amirliğine bildirmek ve izin belgesini teslim etmek.

Ticari işyerleri için 9. maddede ayrıca yaş sınırları, tütün ve alkol yasağı ve giriş-çıkışları gören, en az 3 megapiksel çözünürlüklü, IR (gece görüşlü) kamera kayıt sistemi kurulması ve kayıtların doksan gün saklanması gibi kurallar yer alır.

Denetim ve yaptırımlar

Yönetmeliğin 10. maddesine göre ticari amaçla toplu kullanım sağlayıcılar, mülki idare amirliği bünyesindeki denetleme komisyonu tarafından 5. ve 9. maddelerdeki yükümlülükler açısından, kolluk tarafından da genel güvenlik ve asayiş yönünden denetlenir. 11. maddeye göre 5. maddenin 1. fıkrasındaki yükümlülüklere aykırılıkta ilk ihlalde yazılı uyarma, ihlalin devamında üç güne kadar kapatma, tekrarında ise metinde bin Türk Lirasından on beş bin Türk Lirasına kadar yazılan idari para cezası öngörülür. Kanunun 7. maddesinin 4. fıkrası da aynı tür yaptırımları sayar. İdari para cezaları Kabahatler Kanunundaki usule göre uygulanır; güncel tutar ve uygulama için yetkili kurumdan bilgi alın.

Hotspot ve captive portal nedir?

Hotspot, genellikle misafirlere açık bir kablosuz ağı anlatır. Captive portal ise kullanıcı ağa bağlandığında internete çıkmadan önce karşısına çıkan giriş sayfasıdır; kullanıcı burada kimliğini doğrular veya kuralları kabul eder, ardından erişim açılır. Kamuya açık alanlar için yönetmeliğin 4. maddesinin (c) bendinde geçen SMS ile kullanıcı tanımlama, pratikte çoğunlukla bu tür bir giriş sayfası üzerinden kurulur.

Teknik örnek: MikroTik HotSpot

MikroTik belgelerine göre HotSpot, MikroTik'in captive portal çözümüdür ve istemcilerin genel ağlara erişmeden önce kimlik doğrulamasını zorunlu kılar. Belgede öne çıkan noktalar:

• Giriş yöntemleri (login-by): cookie, HTTP CHAP, HTTP PAP, HTTPS, MAC adresiyle otomatik giriş, süreli ücretsiz deneme (trial) ve MAC-cookie.
• Kimlik doğrulama: Kullanıcılar yönlendiricinin yerel veritabanında tutulabilir veya uzak bir RADIUS sunucusuna sorulabilir.
• Walled garden: Belirli sitelere giriş yapmadan erişim izni verilebilir.
• Accounting (hesap kaydı): Yerel veritabanında tutulabilir veya RADIUS sunucusuna gönderilebilir; RADIUS accounting varsayılan olarak açıktır.
• Oturum betikleri: Kullanıcı profillerinde on-login ve on-logout betikleri çalıştırılabilir; v6.34rc11 ile logout betiklerine uptime, byte ve paket gibi oturum değişkenleri de aktarılır.
• Sınırlar: Belgeye göre HotSpot yalnızca IPv4 ile güvenilir çalışır ve yalnızca varsayılan yönlendirme tablosuyla çalışır.

Kurulum sihirbazı tek komutla başlar ve arayüz, ağ geçidi adresi, adres havuzu, isteğe bağlı SSL sertifikası, DNS sunucuları, DNS adı ve ilk yerel kullanıcıyı sorar:

/ip hotspot setup

RouterOS lisans seviyelerinde HotSpot aktif kullanıcı sayısının sınırlı olduğunu unutmayın; ayrıntı için MikroTik nedir yazısındaki lisans tablosuna bakın.

Pratikte loglama yaklaşımı (genel)

Aşağıdaki maddeler mevzuat metninin teknik tarafta neye karşılık gelebileceğine dair genel bir çerçevedir, bir uyumluluk listesi değildir:

• Kaynakları belirleyin: Erişim kaydı tanımındaki bilgiler genellikle farklı yerlerden gelir: iç IP ve MAC eşleşmesi DHCP kayıtlarından, oturum başlangıç ve bitişi hotspot veya kimlik doğrulama kayıtlarından, hedef IP ile gerçek IP ve port eşleşmesi NAT ve bağlantı kayıtlarından.
• Merkezi toplayın: Router'ın kendi belleği iki yıllık kayıt için uygun değildir; kayıtları ayrı bir log sunucusuna göndermek yaygın bir yaklaşımdır. Log okuma ve analizi için Linux loglarını okuma ve ELK Stack ile log analizi yazılarımıza bakabilirsiniz.
• Saat doğruluğu: Erişim kaydı başlangıç ve bitiş zamanını içerdiği için cihazların saatlerinin doğru ve tutarlı olması önemlidir.
• Saklama ve gizlilik: Kayıtları iki yıl boyunca bozulmadan ve yetkisiz erişime kapalı biçimde saklayacak depolama ve yedekleme planı yapın. Log sunucusunun kendisini de korumayı unutmayın: VPS güvenlik sertleştirme.
• Doğrulama: Ticari işyerleri için 5. maddenin (e) bendindeki bütünlük değerinin nasıl üretileceğini ve saklanacağını uzmanınızla netleştirin.

Filtreleme ve trafik denetimi tarafında kullanılan cihaz kategorileri için güvenlik duvarı nedir, UTM ve NGFW nedir ve IDS ve IPS nedir yazılarımıza göz atabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

5651 log kaç yıl saklanır?

Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendi ve 5. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi, erişim kayıtlarının elektronik ortamda kaydedilip iki yıl süreyle saklanmasını öngörür. Ticari amaçla hizmet verenlerde (e) bendindeki bütünlük değeri de iki yıl saklanır.

Ticari olmayan bir işyeri misafir ağı da kapsama girer mi?

Kanunun 7. maddesinin 2. fıkrası, ticari amaçla olup olmadığına bakılmaksızın bütün internet toplu kullanım sağlayıcıların erişim kayıtları ve içerik engelleme konusunda yönetmelikteki tedbirleri almakla yükümlü olduğunu söyler. Sizin durumunuzun bu tanıma girip girmediğini bir hukukçuyla değerlendirin.

Yönetmelik hash veya zaman damgası istiyor mu?

Metinde bu terimler geçmez. 5. maddenin (e) bendi, ticari amaçla hizmet verenlerden kayıtların doğruluğunu, bütünlüğünü ve gizliliğini teyit eden bir değerin günlük kaydedilmesini ister; yöntem belirtilmez.

SMS doğrulaması zorunlu mu?

Yönetmeliğin 4. maddesinin 1. fıkrasının (c) bendi, kamuya açık alanlarda internet erişimi sağlayanların SMS ve benzeri yöntemlerle kullanıcıları tanımlayacak sistemler kurmasını öngörür. "Benzeri yöntemler" ifadesinin sizin için ne anlama geldiğini yetkili kurumdan teyit edin.

Kamera kaydı da 5651 kapsamında mı?

Yönetmeliğin 9. maddesinin (ğ) bendi, ticari amaçla hizmet veren işyerlerinde giriş ve çıkışları görecek kamera sistemini ve kayıtların doksan gün saklanmasını düzenler. Bu kural, yönetmelikteki "işyeri" tanımına giren ticari işletmeler içindir.

Marka adları sahiplerine aittir. Bu yazı bağımsız bir teknik rehberdir; adı geçen kuruluşlarla bayilik veya ortaklık ilişkisi bulunduğu anlamına gelmez.

İlgili içerikler: Güvenlik duvarı nedir · MikroTik nedir · DHCP nedir · NAT nedir · UTM ve NGFW nedir · Linux loglarını okuma · ELK Stack log analizi