Seçim geceleri, haber siteleri için yılın en zorlu birkaç saatidir. Normalde saatte on bin kişi ağırlayan bir site, 20:00 ile 01:00 arasında yüz binlerle karşılaşabilir. Üstelik bu trafik dağınık değil: herkes aynı anda aynı sayfayı yeniler.
Trafik Neye Benziyor?
Alışılmış trafikten üç farkı var. Birincisi ani — sandıklar kapanır kapanmaz on dakika içinde tepeye çıkar. İkincisi yoğunlaşmış — ziyaretçilerin neredeyse tamamı anasayfa ve tek bir sonuç sayfasındadır. Üçüncüsü yenilemeli — aynı kullanıcı sayfayı dakikada bir tazeler, yani önbellek isabet oranınız hayati hâle gelir.
Kontrol Listesi
- Tam sayfa önbelleği açın. Anasayfa ve sonuç sayfaları için 30–60 saniyelik bir önbellek süresi belirleyin. Bir dakikalık gecikme, çöken bir siteye tercih edilir.
- Önbelleği kullanıcıya göre bölmeyin. Oturum açmamış ziyaretçilere tek bir sürüm sunun. Çerez tabanlı kişiselleştirme önbelleği işe yaramaz hâle getirir.
- Sonuç verisini ayrı uçtan servis edin. Sayısal verileri HTML içine gömmek yerine küçük bir JSON dosyası olarak yayınlayın ve istemci tarafında yenileyin. Böylece sayfanın kendisi statik kalır.
- Veritabanı bağlantı havuzunu büyütün. Bağlantı sınırına takılan bir uygulama, CPU boşta olsa bile hata döner.
- Yavaş sorguları önceden ayıklayın. Bir hafta önce yavaş sorgu günlüğünü açın, 100 ms üzerindeki sorguları indeksleyin.
- Görselleri CDN’e alın. Kaynak sunucudan görsel servis etmek, gereksiz yere bant genişliği ve dosya tanıtıcısı tüketir.
- Yorumları ve canlı anlatımı ayırın. Sürekli yazma yapan bu modülleri ana veritabanından ayrı bir örneğe taşıyın.
- Ölçeklemeyi önceden yapın. Otomatik ölçekleme birkaç dakika gecikmeyle çalışır; o birkaç dakika seçim gecesinde uzun sürer. Sunucuyu akşamdan büyütün.
- Bakım modunu hazırlayın. En kötü senaryo için statik bir yedek sayfa hazır bulundurun. Kimseye lazım olmasın, ama dursun.
- İzlemeyi eşikleyin. CPU, bellek, bağlantı sayısı ve yanıt süresi için alarm kurun; telefonunuza gelsin.
Gece Planı
Teknik hazırlık kadar organizasyon da önemli. Kim ne zaman nöbette, sorun çıkarsa kim aranacak, kararı kim verecek — bunların gece yarısı tartışılmaması gerekiyor.
- 18:00 — Son yedek alınır, sunucu ölçeklenir, önbellek ısıtılır.
- 19:30 — Yayın ekibi ve teknik ekip aynı kanala toplanır.
- 20:00 – 01:00 — On beş dakikada bir metrik kontrolü. Kod değişikliği yapılmaz.
- Ertesi gün — Önbellek süreleri normale döndürülür, ölçekleme geri alınır.
Sonrasında Ne Yapmalı?
Gece bittiğinde grafikleri kapatıp gitmeyin. Tepe anındaki yanıt sürelerini, önbellek isabet oranını ve hata günlüklerini kaydedin. Bir sonraki büyük gündemde elinizde tahmin değil ölçüm olur.